Archive for the Category »hayvanlar alemi «
Yusufçuklar büyük birleşik gözleri, güçlü saydam Kanatları göz alıcı renkleri ve uzunca vücutlarıyla ile tanınmaktadırlar. Vücutları kuvvetli yapıda ve düz değildir. Hareketleri hızlı ve devamlıdır. Bağırsak solunumu yaparlar. Göller ve durgun sularda sıkça görünürler.
Erkek sivrisinekler, dişi sivrisinekleri kanat çırpma seslerinden tanıyabilir. Göğüs kısmında kanatları ve 3 çift ayakları bulunmaktadır. Karınları ise onlara kendi ağırlıklarından fazla kan emme şansı tanıyacak biçimde esnek bir deriye sahiptir. Böylece şişerler ama patlamazlar. Kan emerek beslenen sivrisinekler çok mükemmel bir pompalama mekanizması kullanmaktadırlar. Başının içi, tümüyle kaslarla kaplı boşluklar şeklinde dizayn edilmiştir. Buradaki kaslar kasılıp gevşediklerinde sineğin borusunun iki ucu arasında 1-2 atmosferlik basınç farkı meydana gelir ve kan saniyede 5 metrelik bir hızla yükselmeye başlar.
Bu yüksek akış hızına rağmen sivrisineğin ne borusunda ne de başka herhangi bir dokusunda tahribat ve çatlama meydana gelmez. Çünkü kanın geçiş yaptığı tüm dokular kanın bu hızı ve basıncına dayanabilecek yapıdadırlar. Sivrisinekler vücutlarının altı katı kan emerler bu 15 dakikada 300 mikrolitre kan anlamına gelir. Bu bir insanın aynı süre içinde 200 kilo su içmesine eşit dir. Tüm kan emiciler gibi, ne zaman kan emmeyi durduracaklarını söyleyen, sinir sistemine bağlı gerginlik algılayıcıları vardır.
Pire, Siphonaptera grubunu meydana getiren kanatsız, küçük, kan emici 1.600 dolayında böcek türüne verilen genel bir addır. Tropik, astropik ve ılıman bölgelerden kutup bölgelerine kadar yayılmış olan bu böcekler özelleşmiş vücut yapıları sayesinde memelilerin ve kuşların derisine tutunarak kanlarını emer, konakları arasında yer değiştirirken son derece tehlikeli hastalıkları da bulaştırabilir. Vebanın insanlara bulaşmasında baş rolü oynayan keme piresi (Xenopsylla cheopis) ve akrabaları ortaçağda Avrupa nüfusunun yaklaşık dörtte birinin ölümünden sorumludur. Pireler dış parazitlerdir. Memelilerin ve kuşların kanlarını emerek yaşamlarını sürdürürler. Boyları 1,5 milimetreden 3,3 milimetreye kadar değişiklik göstermektedir. Hızlı hareket edebilen genelde koyu renkli canlılardır. Genellikle köpek, kedi, insan, tavşan ve kümes hayvanlarında bulunurlar ve ısırdıkları yerleri uyuşturmak için kullandıkları salgı kaşınıtı meydana getirir. Alerjik reaksiyon gösterildiği takdirde deride kızarıklıklar meydana gelir. Taşıdıkları Yersinia pestis adlı (bakteri) insanlara bulaştığında ölümcül veba hastalığı bulaştırabilir.
Kan emen bir keneyi deriden bilinçsizce söküp atmak hastalık bulaşma riskini artırır ve oldukça tehlikelidir. Çünkü çıkarılmaya çalışılan kene tepki olarak midesinde bulunan, mikrop ve bakterilerle dolu emdiği kanı tekrar geriye bırakır. Cımbız, pens ya da naylon ip yardımıyla deriye en yakın kısımdaki başından sıkıca tutularak dik olarak deriden çekilerek çıkarılması gerekir.
Çekirgeler, özellikle sıcak çöllere yakın yerlerde (Akdeniz çevresindeki bölgeler, Kuzey Amerika ve Arjantin’in orta kesimi, Asya ve Afrika çöllerine yakın bölgelerde) tarıma büyük zarar vermektedirler.
Bit yapı olarak ve şekil olarak diğer hayvanlardan farklıdır. Çok küçük boyları var ve şekilleri farklıdır. Bitlerin bedenleri Altan ve üsten basık seklindedir. Bitlerde baş çok ufak fakat karın torbası çok büyüktür. Bitin vücudu üzerinde toplam 6 ayağı var. Bitlerin vücutları üzerinde kanatları yoktur. Fakat küçük kısa ve güçlü ayaklara sahiptirler. Bit hareket olarak hantal bir yapıya sahiptir. Bir konakçıdan diğerine geçmek ya konakçının eşyalarını kullanmakla olur yada aynı ortamı paylaşmakla olur. Bitler kuş, memeli hayvan ve insanların derileri üzerinde parazit olarak yaşarlar. Bitlerin ömürleri bir aydır. Bitlerin vücud yapılarını kısaca özetlemek gerekirse 2-3 mm boyunda, yassı vücutlu kanatsız böcekler dir. Ağız yapıları delici, emici yapıda dır. Kıllara tutunmak için ayak uçları çengel tırnaklı dır.
Bit Türleri:Baş biti, kıl biti, elbise biti, at biti, köpek biti en çok bilinen bit türleridir.
Eklembacaklılar şubesinin, böcekler sınıfının bir takımı dır. Bitlerde metamorfoz (biçim ve yapı değişmeleri) bulunmamaktadır. Yumurtadan çıkan yavrular, ergine benzer. Kanatları bulunmaz. Kuşlarda yaşayanlara ısıran bitler denilmektedir. Her kuş türüne musallat olan bir iki bit türü bulunur. Memelilerde asalak olarak yaşayanlar; insanlar, maymunlar, toynaklı memeliler (at, koyun, sığır gibi), kemiriciler (tavşanlar, fareler gibi), etçil memelilerden bazıları (köpek, kurt, morslar gibi) üzerinde yaşarlar. İnsanlar üzerinde yaşayan bitler üç çeşit dir.
Bitler kopan deri parçaları, deriden salgılanan yağ ve bazen kan ile beslenirler. Bit’in yumurtası sirke adını alır ve bit’in tükrüğünden salgılanan yapışkan bir madde ile saça yapışır. Özel ilaçlı şampuanlar ve ince taraklar olmadan saçtan kopartılamaz. Bitler ortalama bir hafta yaşarlar.
Baş biti: 2-3 mm boyunda olup, insanların başında yaşarlar. Dişisi halk arasında sirke denilen yumurtalarını özellikle ense ve kulak arkası saç kıllarının diplerine kitin kılıfı ile tek tek yapıştırmaktadır. Yavrular 2-3 haftada erginliğe erişirler. Fazla yaygın bir türdür.Çocuklara okullardan bulaşabilmektedir.
Kıl biti: Baş dışında, vücudun sakal, göğüs gibi diğer kıllı yerlerinde barınmaktadır. Kıl diplerine gömülü olarak görülür. Fazla kaşınmaya neden olur. 1-1,5 mm uzunluktadır.
Elbise biti: Vücudun tüysüz ya da az tüylü yerlerinde yaşadığından vücut biti de denilmektedir. 3-4 mm boyundadır. Yumurtalarını çamaşırların kıvrımlı yerlerine yapıştırırlar. Tifüs hastalığını yaydığından çok tehlikeli bir asalaktır. Tifüs mikrobu bitin barsağında çoğalıp dışkısı ile insana bulaşmaktadır.
Soyu tükenmek üzere olan Mavi Balinalar için Bilim adamları, alarm verdi. Mavi Balinalar tüm zamanların en büyük hayvanı. Gezegenimizde yaşamış olan dinozorlar bile büyük. Ama insanoğlu bu hayvanların onun da sonunu getirmek üzere. İnsanlar mavi balinaları cımasızca avlandı, ve geriye sade 5 bin kadarı kaldı.
Okyanusların devi Mavi Balinalar şimdiye kadar tam olarak tartılamadı. Boyutlarından dolayı, ağırlığını ölçecek bir sistem yok. Ancak şimdiye kadar avlanan Mavi Balinalar, parçalar halinde ölçüldü, tartıldı. İşte Mavi Balinaların Byoyutları
Ağırlığı 180 ton.
Boyu 27 metre. En büyüğü 33 metreye ulaşabiliyor.
Sadece dili 2.7 ton. Yani bir fil ağırlığında.
Kalbi 600 kiloya ulaşabiliyor.
Atardamarının çapı 23 santimetre.
Yani doğmuş bebek Mavi Balina, bir su aygırı kadar.
İlk günlerde 24 saatte 90 kilo alıyor.
Balinalar memeli hayvanlar sınıfında yeralan deniz canlılarıdır. Arktik denizlerde yaşayan en iri ve büyük memeli hayvan türüdür. 60 fil ya da 350 sığır rahatlıkla içine sığabilir yani okadar büyüktür. Ağzını açtığında bir kayığı rahatlıkla yutabilir. Balinalar memeli olup, akciğer solunumu yapmasına rağmen vücudu balığı andırmaktadır. Ön üyeleri kürek şeklinde ama arka üyeleri ise gelişmemiştir. Sert, kılsız ve kaygan derisinin altında 45 cm kalınlıkta bir yağ tabakası bulunur. Kemikleri süngerimsi yapıda olup, içleri yağ ile doludur. Diğer balıkların aksine kuyruk yüzgeci yatay ve kemiksiz bir yapıya sahipdir. Tuzlu sudan etkilenmemeleri için gözyaşı bezleri koruyucu bir sıvı salgılar. Sürü halinde gezerken kendilerine has sesler çıkararak haberleşmeyi sağlarlar. Bir katil balina aynı anda iki ses çıkara bilir. Mavi balinalar ise bütün okyanusa yayılan sesler çıkara bilirler. Balinalar dış kulakları olmamasına rağmen işitme duyuları çok gelişmişdir. Koku alma duyusundan mahrum oldukları sanılmaktadır. Yavrularını emziriken yan yatarlar ve sütü yavrunun ağzına püskürterek yavrularını beslerler. 15-20 dakika aralıklarla su yüzüne çıkıp, başlarının üzerinde bulunan kapaklı burun delikleri ile nefes alırlar. Balinalar1,5 saat kadar su altında kalabilir. Burun deliklerinden su duşarıya fışkırtmazlar. Dışarı soludukları ısınmış nemli hava atmosferde yoğunlaştığından fışkıran bir su hortumunu andırmaktadır. Balina çeşitlerini şöyle sıralayabiliriz 1. Kuzey Atlantik balinası, 2. katil balina , 3. Grönland balinası 4. kaşalot, 5. denizgergedanı, 6. katil balinakatil balina, 7. çatalkuyruklu balina 8. beyaz balina Dişli ve dişsiz olmak üzere iki alttakımı bulunmaktadır. Dişi olamayan balinalar üst çenelerinden uzanan 4-5 metre uzunlukta 400 kadar balina çubuğuna sahiptirler. Ağzını açıp plankton, küçük balık ve yumuşakçaları ağız boşluğuna alırlar. Suyu, kuvvetli dili ile dışarı sızdırırken, besinler iç yüzeyi fırça gibi püsküllü balina çubuklarına takılırlar. Çubuklu balinaların gırtlağına insanın yumruğu zor sığar. Bu balinaların yemek boruları daha dardır. Küçük deniz canlılarıyla beslenmek zorundadırlar. En büyük balina mavi balinadır. Mavi balinaların 31 m boyunda 200 ton ağırlıkta olanları bulunur. Dişsiz balinalarda iki, dişli balinaların ise bir burun deliği bulunmaktadır. Burun deliği nefes borusuna, ağız ise yemek borusuna açılmaktadır. Yemek borusu ile soluk borusunun hiçbir irtibatı olmadığından, ağızdan alınan suyun akciğerlere kaçma tehlikesi bulunmaz. Dişli balinaların alt çenede ya da her iki çenede avını yakalamaya yarayan aktif dişleri bulunmaktadır. Atlantik ve Büyük Okyanus’ta yaşam süren katil balinaların boyları 9 metreye kadar ulaşmaktadır. Bu balınalar sürü halinde avlanan yırtıcı hayvanlardır. Balinaların en hızlı olan türüdür. Geldiklerini fark eden fok, yunus ve diğer balinalar bu bainalardan kaçarlar. Ağzı ve boğazı küçük fok ve morsları yutabilecek genişliğe sahipdir. Kendilerinden çok iri balinalara saldırıp onları yerler. Balinalar memeliler arasında en uzun göç eden hayvan türüdür. Üreme mevsimlerinde birkaç yüz adedi aşan sürüler halinde görünebilmektedirler. Bununla birlikte daha küçük gruplar halinde ve bazen de tek olarak rastlana bilirler. Memeli deniz hayvanları üremede her yönden kara memeli hayvanlarına benzemektedir. Gebelik zamanı genellikle bir seneye kadar uzayabilmektedir. Fakat bazan bu süre cinslere göre 11-15 ay şeklinde değişe bilmektedir. Büyük balinalar genellikle 5-6′ncı yaşlarından sonra erginlik çağına girerler ve muhtelif senelerde yavrularını dünyaya getirirler. Mavi balinanın iskeleti Denizde yaşayan memeli hayvanlardan küçükleri, yaz mevsimini başlangıcında doğum yapar ya da çiftleşir. Büyük balinalar ise bu olayı daha geniş bir zaman (ay) içinde gerçekleştirirler. Genelde tek doğururlar, bazan ikiz hatta daha fazla doğurdukları da görülmektedir. Yeni doğan balinanın büyüklüğü yetişkine nazaran olduca küçükdür. Ana balina 9-10 m boyunda olup, yavru ise 61-165 cm arasında değişmektedir. Yavru balinalar çabuk büyürler. Yavru balinanın boyu ilk sene, bir kat uzar. 2-3 senede yetişkin bir balinanın boyuna ulaşır. Balinaların ortalama yaşları insanın yaşına yakındır. Bir Fin balinası, 80 yıl kadar yaşamaktadır. Balinalar su içine doğum yaparlar. Yavru balinlar doğumdan hemen sonrayüzmeye başlarlar. Birkaç ay ana balinadan süt emerler. Bu süre bazan bir seneye kadar uzamaktadır. Yavru balina ana balinanın memelerinden sütü deniz suyuna karıştırmadan emebilir. İspermeçet balinası ( Kaşalot) 18 m boyunda 50 ton ağırlıkta olup, okyanus derinliklerinde dev mürekkepbalığı ve ahtapot avları, köpek balığı avladıklarıda bilinir. Arada sırada yediği mürekkepbalığının gagası sindirim borusuna takıldığında bu yaralı kısımlarda amber birikir. Yanıcı ve güzel kokulu olan bu yağlı madde, kusuntu halinde dışarı atılmaktadır. Bir zamanlar altın değerinde olan amber, bugün parfüm sanayiinde kokuları sabitleştirici olarak kullanılmaktadır. Tek bir balinadan her biri 300 kg ağırlığında 100 varil yağ çıkarılmaktadır. Balina yağı deri sanayiinde, cilt kremi, ruj ve margarin imalatında kullanılır. Amerika’da hidrojene edilmiş balina yağı sabah kahvaltısında lüks bir margarin olarak kullanılmaktadır. Bugün ilaç sanayiinde bile önemli rol oynamaktadır. Milimetrenin 400.000′de biri kalınlıkta balina yağı büyük göl veya barajların yüzeyine serpildiğinde buharlaşma ile su kaybı önlene bilir. Balina eti kızartıldıktan sonra konserve haline getirildiğinde dana eti lezzetini vermektedir. Japonya’da insanların önemli bir yiyeceğini teşkil ettiği gibi yem sanayiyinde kullanılır. Eti ve kemikleri öğütülerek balina unu haline getirilmektedir. İç organlarından da gübre imal edilmektedir. Balina avcılığı özel patlayıcı zıpkınlı toplarla donatılmış gemilerle yapılmaktadır. Zıpkınla yakalanan yavru balinayı ana balina ölüm pahasına terk etmez. Saatlerce yavrusunu kurtarmaya çalışır. Bazan bilinmeyen sebeplerle balinalar toplu halde kıyılara vurarak intihar etmektedirler. Vücutlarının ağırlığı sebebiyle akciğerleri ezildiğinden havasızlıktan boğulurlar. Balinaların yaşadığı yerler: Balinalar üürüler halinde, çoğunlukla soğuk okyanuslarda yaşarlar. Balinaların Özellikleri: Balinalar 30 metre boyunda, 200 ton ağırlıkta olanları bulunmaktadır. Balinalar suda yaşayan sıcak kanlı memeli hayvanlardır. Yavrularını doğururlar ve sütle beslerler. Balinaların Ömrü: 70-90 yıl arasında değişir. Balinaların Çeşitleri:Gagalı balinalar, İspermeçet balinası, katil balinalar ile yunuslar dişli balinalar sınıfındadır. Kambur balina, mavi balina,Grönland balinası yani Kutup balinası Fin balinası dişsiz, çubuklu balinalar sınıfındadır.
Dev balina kuyruğu
Elektrik üreten yılan balığı sıradışı bir balık türü dür. Bu yeteneklerini hem avlanırken hem de kendilerini savunmada kullanılanırlar. Elektrikli yılan balıkları Güney Amerika’nın kuzey doğusundaki Amazonlar ve Orinoco bölgelerinde, çamurlu ve oksijeni az tatlı sularda yaşarlar. Asıl yılan balığı gibi silindirik uzun bir vücuda sahiptir. Anal yüzgeci hemen hemen tüm vücut boyunca ilerler ve kuyruk ucunda biter. Sırt- kuyruk ve karın yüzgeci yoktur. Boyu 2.5 metreyi bulabilirken ağırlığı 20 kg’a kadar ulaşa bilir. Geniş, oval ve yassı olan kafası heybetli bir ağız taşır. Renk, griden kahverengimsi boz renge kadar uzanır. Ağız boşluğundaki özel bir kan damarından oksijen alır ve ortalama her on dakikada bir su yüzeyinde hava solur. Bir elektrikli yılan balığı 500 voltluk bir gerilim, 500 wattlık elektrik üretebilir.
Devamı »
En küçük balık türü Hint Okyanusu’nda yasayan kaya balığı dır. Yaklaşık 2 milimetreye kadar büyüye bilir. Kaya balıkları Gobiidae ailesini oluşturan hem tropikal hem de ılıman bölgelerde bulunan balıklardır.
Hem denizde, hem acı sularda, hem de tatlı sularda yaşayan türleri vardır. Bu balık türünüm özelliği, ventral yüzgeçlerin tek bir yüzgeç teşkil etmek üzere birleşmesi, baş büyük olamsı dudaklarının gelişmiş olmasıdır. Duyusal deri uzantıları ve yumrular baş üzerinde yaygındır. Yan çizgi ya tamamlanmamıştır veya
yoktur. İki adet iyi gelişmiş dorsal yüzgeçleri vardır ve deri birçok türde ya tamamen pulsuzdur veya çok ince ktenoid pullarla kaplıdır. Genellikle sığ sahil alanlarında çok bol bulunan karnivor balıklardır. Yumurtalanma zamanında erkeklerin rengi koyulaşır, yüzgeçleri uzar ve başının şekli değişir. Kabuklar taşlar ya da otlar gibi korunmalı yerlerde basit yuvalar yaparlar ve buralara yapışan yumurtaları, larvalar çıkıp yüzünceye kadar korurlar.
Olta balıkçılığında aranan bir türdür. Eti lezzetlidir. Türkiye’de zaman, zaman denizlerden tatlı sulara girerler.
Ciklet akvaryum balıkları çok geniş popilasyona sahip olan Güney Amerika, Kuzey Amerika, Orta Amerika, Afrika, Afrikanın bazı göllere bağlı nehirlerinde yaşayan asya kökenli bir akvaryum balıkları dır. Cikletlerin ülkemizde en çok beslenen türü Afrika kökenli olup ama son zamanlarda Amerika kökenli cikletlerde beslenmeye başlanmış dır. Ciklet akvaryum balıklarını bu kadar popiler yapan çok fazla renk popilasyonu olması sosyal davranışları olması, üreme kolaylığı, zor bulunmalarını bazı hobicileri cezbetmesi dir. Örneğin aranan bir ciklet türünün zor bulunması iinsanları bu türü besleme biraz daha yönlendiriyor. Malavi ciklet balıkları hapla krom ister. Alovakanalar, imparatorlar ve mubulalar diye üç ayrı gruba ayrılırlar. Mubula cikletlerin özellikleri genelde omvivor beslenmeleri veya omvivor beslenmeleri yani bitkisel protein ağırlıklı veya tamamen bitkisel beslenmeleri dir. Mubula afriki yerli dilinde kayada yaşayan anlamında bir kelimedir. Bunla beraber hemen hemen bu balık türlerinin yüzde doksan beşi kayaların arasında yaşayan, kayaların üzerinde buluşan, kazıyan zaten çene yapıları buna uygundur. İçlerinde çok az yaklaşık on onbeş varyete kumluk alanlarda yaşar orda ürerler. Bunların dışında tangalika türlerinin içersinde tropheuslar var bunlarda ülkemizde çok ilgi görüp beslenen ciklet türleridir. Asya cikletleri ülkemizde çok fazla beslenmez. Cikletler yumurtalarını ağızlarında taşırlar ancak yemek için ağızlarından bırakabilirler.
Babunlar Arap Yarımadası’ndan Kuzey Sudan’a kadar geniş bir bölgede yaşam sürerler. Yaşam bögeleri olarak, savanaları, otlakları ve kayalık tepeleri seçerler.
